Við stöndum vörð um líffræðilega og jarðfræðilega fjölbreytni í náttúru Íslands

Viltu styrkja Náttúrugrið?

Review featured image

Stjórnsýsla

Kæra til ÚUA

Hvalárvirkjun; framkvæmdaleyfi

03/26/2026

Í mars 2026 var framkvæmdaleyfi fyrir „fyrsta áfanga“ Hvalárvirkjunar fellt úr gildi af úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Fjögur náttúruverndarsamtök höfðu kært leyfisveitinguna – Landvernd, Náttúrugrið, Náttúruverndarsamtök Íslands og Ungir umhverfissinnar. Í úrskurði ÚUA fann nefndin mjög að leyfinu sjálfu vegna fjölmargra annmarka á því, en ekki síður taldi ÚUA að sjálft umhverfismatið fyrir Hvalárvirkjun væri svo gallað að ekki væri hægt að byggja á því við leyfisveitingar af nokkru tagi. Þetta var einn mesti sigur náttúruverndarhreyfingarinnar á síðari árum.

Hvalárvirkjun

Framkvæmdaleyfi

Virkjanaframkvæmdir

Umhverfismat

Vatnatilskipun

ÚUA

Nýjustu umsagnir

Article featured image

Í desember 2025 tilkynntu Faxaflóahafnir um breytingu á framkvæmd sem sneri að dýpkun Sundahafnar til Skipulagsstofnunar sem ákvað að framkvæmdin væri ekki umhverfismatsskyld. Fyrri áætlanir höfðu verið umhverfismetnar en breytingin fólst í því að framkvæmdir tækju miklu styttri tíma auk þess sem gert var ráð fyrir að varpa hættulegu, krabbameinsvaldandi PCB-menguðu botnsseti í hafið við Engey, rétt við fuglaverndarsvæði Akureyjar. Náttúrugrið kærðu ákvörðunina til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála þar sem hún væri í grundvallarþáttum ólík fyrri útfærslu. ÚUA felldi ákvörðun Skipulagsstofnunar úr gildi í apríl 2026 á grundvelli þess að hin nýja útfærsla Faxaflóahafna á dýpkun Sundahafnar gæti ekki talist vera breyting á framkvæmd þar sem engin leyfi hefðu verið gefin út fyrir framkvæmdinni á grundvelli fyrra umhverfismats.

Article featured image

Sigölduvirkjun

11/20/2025

Náttúrugrið kærðu í apríl 2025 framkvæmdaleyfi Ásahrepps fyrir stækkun Sigöldustöðvar til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, en fyrirhugað er að auka uppsett afl hennar úr 150 MW í 215 MW með því að fjölga túrbínum úr þremur í fjórar. Náttúrugrið töldu umhverfismatsskýrslu stækkunarinnar ófullnægjandi hvað varðar áhrif framkvæmdanna á vatn þar sem óvissa var um áhrif á vatnshlot á svæðinu í skilgreiningu laga um stjórn vatnamála. Auk þess hafði almenningur ekki fengið fullnægjandi aðkomu að umhverfismatsferlinu á meðan á því stóð. Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála féllst á þessi rök og felldi framkvæmdaleyfið úr gildi.

Article featured image

Náttúrugrið höfðu árið 2023 farið fram á það við Umhverfisstofnun að stofnunin gripi til aðgerða gagnvart Arctic Sea Farm ehf. eftir að 3.500 eldislaxar sluppu úr eldiskví fyrirtækisins í Patreksfirði, í samræmi við markmið laga um umhverfisábyrgð sem eru „að tryggja að sá sem ber ábyrgð á umhverfistjóni af völdum atvinnustarfsemi eða yfirvofandi hættu á slíku tjóni komi í veg fyrir tjón eða bæti úr tjóni ef það hefur orðið og beri kostnað af ráðstöfunum sem af því leiðir í samræmi við greiðslureglu umhverfisréttarins.“ Málið þvældist á milli MAST, Fiskistofu og lögreglunnar í eitt og hálft ár en var loks fellt niður snemma árs 2025. Náttúrugrið kærðu þá ákvörðun til ÚUA sem ógilti ákvörðun UOS og gerði Umhverfis- og orkustofnun að fjalla aftur um málið.

Um Náttúrugrið

Náttúrugrið eru náttúruverndarsamtök sem veita stjórnvöldum, stofnunum og framkvæmdaaðilum mikilvægt aðhald með opinberri umræðu, athugasemdum, mótmælum og leyfiskærum eftir því sem við á.

Meðal þeirra umfangsmiklu mála sem Náttúrugrið hafa beitt sér í þágu náttúruverndar eru stórvægileg virkjanaáform svo sem Hvammsvirkjun í Þjórsá, Hvalárvirkjun og ýmis áform um vindorkuver, massatúrismi á hálendinu, fiskeldisleyfi í sjó, skortur á mengunarvörnum víða um land og ólögleg efnistaka í ám og vötnum. Þá hefur félagið og félagar þess staðið fyrir og tekið þátt í mótmælum náttúruverndarsamtaka, sem og ritað fjölda greina um náttúruvernd í fjölmiðla.

Náttúrugrið hafa það markmið að vernda líffræðilega og jarðfræðilega fjölbreytni í náttúru Íslands. Félagið var stofnað 2021 og formaður þess er Snæbjörn Guðmundsson, jarðfræðingur, en félagar eru um 120 talsins. Náttúrugrið eru opin öllum sem styðja markmið félagsins og má óska eftir inngöngu með því að fylla út form hér á heimasíðunni eða senda póst á natturugrid@natturugrid.is. Félagið má styrkja á https://natturugrid.is/styrkja.

Viltu ganga í Náttúrugrið?